Türkiye’de COVID-19 Aşı Markalarına Güven
Yazarlar: Ceylan Engin*, Eralp Kaan Karduz, Ladin Toplu
*Boğaziçi Üniversitesi Sosyoloji Bölümü
Fon kaynağı: 21B08SUP2 kodlu projemiz BÜ Bilimsel Araştırma Projeleri tarafından desteklenmiştir.
Raporumuzda, Türkiye'de BioNTech, Sinovac ve Turkovac marka aşılara olan güven düzeyi ve aşı markalarına olan güven düzeyleri ile yaş ve cinsiyet arasındaki ilişki gösterilmektedir. Çalışma verisi, 1500 katılımcı ile yüz yüze gerçekleştirilen 2022 Türkiye COVID-19 Değerler Araştırması anketinden elde edilmiştir. Bu çalışma bağlamında anketteki katılımcıların COVID-19 aşı markalarına (BioNTech, Sinovac, Turkovac) olan güven düzeyleri 11 puanlık bir ölçek kullanılarak ölçülmüştür:
Araştırma sonucunda nüfusun BioNTech marka COVID-19 aşısına diğer aşılara kıyasla daha çok güvendiği, BioNTech’i sırasıyla Sinovac ve Turkovac aşılarının takip ettiği tespit edilmiştir (Şekil 1).
Şekil 1. COVID-19 aşı markalarına güven, Türkiye, 2022
Kendilerini 0-10 güven skalasında 0 ile 4 arasında konumlandırarak BioNTech aşısına güvensizlik bildiren erkeklerin yüzdesi %13,4, kadınlarınki ise %11,5’tir (Şekil 2). Aşı markalarına olan güvenin ortalamasına bakıldığında, BioNTech’in 10 üzerinden 5,91 ile en güvenilir COVID-19 aşısı olduğu sonucuna varılmıştır (Şekil 1). BioNTech aşısına olan güven konusunda yaş grupları ve cinsiyet arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır.
Şekil 2. BioNTech aşısına güvenin cinsiyete göre dağılımı, Türkiye 2022 (N=1486)
Katılımcıların Sinovac aşısına olan güven seviyesine bakıldığında erkekler kadınlara kıyasla daha fazla güvensizlik bildirmiştir (%20,3 ila %18,5) (Şekil 3). Sinovac aşısına güvenin ortalaması ise 10 puan üzerinden 4,95 olarak ölçülmüştür (Şekil 1). Buna ek olarak hem yaş grupları hem de cinsiyet arasında anlamlı bir fark görülmüştür. Sinovac aşısına en yüksek güven, ortalama 5,59/10 ile 75+ yaş bireyler arasında gözlemlenmiştir. Kadınların ortalama güven düzeyinin (5,11) erkeklerin ortalama güven düzeyinden (4,79) anlamlı olarak yüksek olduğu gözlemlenmiştir (Şekil 1).
Şekil 3. Sinovac aşısına güvenin cinsiyete göre dağılımı, Türkiye 2022 (N=1476)
Söz konusu Turkovac aşısı olduğunda, yine 0-10 güven ölçeğinde kendilerini 0 ile 4 arasında konumlandırarak Turkovac aşısına güvensizlik bildiren erkeklerin yüzdesi %20,7, kadınlarınki ise %18,9’dur (Şekil 4). Turkovac aşısına güven ortalaması 10 üzerinden 4,90 olarak ölçülmüş (Şekil 1), yaş grupları ve cinsiyet arasındaki fark incelendiğinde anlamlı bir fark bulunmamıştır.
Şekil 4. Turkovac aşısına güvenin cinsiyete göre dağılımı, Türkiye 2022 (N=1464)
Sosyoloji Veri Laboratuvarı
Boğaziçi Üniversitesi
