Pandemi Döneminde Komplo Teorilerine İnanç

Yazarlar: S. Sena Akkoç

*Boğaziçi Üniversitesi Sosyoloji Bölümü
Fon kaynağı: 21B08SUP2 kodlu projemiz BÜ Bilimsel Araştırma Projeleri tarafından desteklenmiştir. 

Raporu PDF dosyası şeklinde incelemek için buraya tıklayınız.

Bu rapor, COVID-19 salgını sırasında Türkiye’de komplo teorilerine olan inançlarını incelemektedir. Çalışma, sağlık konularıyla ilgili komplo teorilerine olan inancın yaş gruplarına göre nasıl değişiklik gösterdiğini analiz etmektedir. Veriler, 2022 yılında 1500 katılımcıyla yüz yüze gerçekleştirilen Türkiye COVID-19 Değerleri Anketi’nden (TCVS) elde edilmiştir.

TCVS, COVID-19 döneminde sıkça tartışılan aşılar, ilaç şirketleri ve koronavirüsün kökeni gibi konularla ilgili dört farklı komplo teorisine odaklanmıştır (Figür 1).

Şekil 1. Komplo Teorisi İnancı

Katılımcılar, yaşlarına göre 18-29, 30-49, 50-74 ve 75+ olmak üzere dört gruba ayrılmıştır. Analizler, ilk üç komplo teorisi için inanç seviyelerinin yaş grupları arasında istatistiksel olarak anlamlı ölçüde farklılık gösterdiğini ortaya koysa da tüm komplo teorileri için aynı örüntü gözlemlenmemiştir (Figür 2).

TCVS sonuçları, yaşlı yetişkinler (75+) ve orta yaş grubu (30-49) bireylerin belirli komplo teorilerine daha fazla inandığını ortaya koymaktadır. Bulgular, sağlık krizlerinde etkili bir yönetim için komplo inancının yaygın olduğu yaş grupları arasında yanlış bilgilerin yayılımını önlemenin önemini vurgulamaktadır.

Sosyoloji Veri Lab (SDL)
Boğaziçi Üniversitesi
socdatalab@bogazici.edu.tr